- Het tekort in bouw, installatie, industrie en transport is vooral een vervangingsprobleem. Het gaat dus niet vanzelf over als de economie afkoelt.
- Ook op kantoor is het krap: werkvoorbereiders, calculators en financieel-administratief medewerkers zijn moeilijk te vinden.
- Elk uur dat een vakman aan werkbonnen, zoeken en overtypen besteedt, is capaciteit die je niet hoeft te werven.
- Automatisering en AI helpen vooral bij werkbon, planning, offertes, rapportage en facturatie. De mens blijft controleren en beslissen.
- Meet eerst waar de tijd heen gaat. Begin daarna klein, met één proces en de mensen die ermee werken.
Hoe groot is het personeelstekort in de techniek?
Landelijk is de arbeidsmarkt iets minder krap dan een paar jaar geleden. Werkgevers vonden in 2025 gemiddeld 45 procent van hun vacatures moeilijk vervulbaar, tegen 53 procent in 2023 en 2024 (UWV, werkgeversonderzoek najaar 2025). In de techniek merk je van die ontspanning weinig.
- Bouw: 71 procent van de vacatures is moeilijk vervulbaar, tegen 65 procent in 2023. Het is de enige sector waar dat aandeel steeg (UWV). De bouw heeft ook de hoogste vacaturegraad: 73 vacatures per 1.000 banen, tegen 42 gemiddeld (CBS, tweede kwartaal 2026).
- Installatie: 42 procent van de technische installatiebedrijven heeft een tekort aan vakmensen. Door dat tekort loopt bij 29 procent het werk vertraging op en slaat 27 procent opdrachten af (Wij Techniek, bedrijvenenquête medio 2025).
- Industrie: 53 procent van de vacatures is moeilijk vervulbaar, bijvoorbeeld voor machine-, service- en elektromonteurs en CNC-operators (UWV).
- Transport: 40,9 procent van de ondernemers in vervoer en opslag noemt een tekort aan personeel als belemmering (CBS, conjunctuurenquête juli 2026).
Gevraagd naar de moeilijkst te vervullen functie, noemt 27 procent van de werkgevers een technisch beroep. Dat is de grootste groep (UWV). Techniek Nederland stelt dat steeds vaker niet de vraag, maar de uitvoeringscapaciteit bepaalt wat er gerealiseerd kan worden (Economische vooruitzichten 2027 en verder, 2026).
Waarom het tekort aan vakmensen blijft
Het tekort komt niet vooral door groei. Tot 2030 ontstaan naar verwachting ruim 2,3 miljoen baanopeningen. Ongeveer 9 op de 10 daarvan komen doordat mensen met pensioen gaan of uitvallen (ROA, Universiteit Maastricht, november 2025). Volgens het ROA blijft de krapte voor technici structureel.
- Bouw: in 2026 tot en met 2029 zijn 75.000 nieuwe voltijdkrachten nodig, van wie 50.000 ter vervanging. Ongeveer 25.000 moeten via zij-instroom komen (EIB, oktober 2025).
- Installatie: in 2025 tot en met 2029 zijn 121.000 nieuwe mensen nodig, bij een verwachte uitstroom van 118.000. Zo'n 70 procent moet via zij-instroom komen. Bijna de helft van de jongeren onder de 25 verlaat de branche binnen een jaar (Wij Techniek, juni 2025).
- Transport: ongeveer 2 op de 5 vrachtwagenchauffeurs is 55 jaar of ouder (UWV, februari 2024, cijfers over 2023).
Daar komt verzuim bij: in het eerste kwartaal van 2026 was het ziekteverzuim landelijk 5,8 procent. In de industrie was dat 6,7 procent, in vervoer en opslag 6,6 procent en in de bouw 5,4 procent (CBS, juni 2026). Verzuim door te hoge werkdruk kostte werkgevers in 2023 naar schatting €3,5 miljard (TNO, 2025). In een krappe markt telt elke uitval dubbel: het werk blijft liggen en er is geen vervanger.
Ook op kantoor is het krap
Het tekort zit niet alleen op de bouwplaats. In de bouw zijn werkvoorbereiders en calculators moeilijk te vinden, en in transport en groothandel noemen werkgevers financieel-administratief medewerkers (UWV). Juist die mensen houden de buitendienst aan het werk. Lopen zij vast in overtypen en zoeken, dan merkt de monteur dat direct.
Wat betekent dit voor jou? Nieuwe collega's zijn vaak zij-instromers die het vak nog leren, en je ervaren mensen gaan de komende jaren met pensioen. Vastgelegde werkwijzen, een goede overdracht en minder papierwerk worden dan net zo belangrijk als werven.
Waar de tijd van vakmensen en kantoor weglekt
Betrouwbare Nederlandse cijfers over hoeveel uur een monteur per week aan administratie besteedt, hebben we niet gevonden. Daarom noemen we hier geen percentage, maar de plekken waar het werk vaak blijft hangen. In het werkblad verderop meet je het voor je eigen bedrijf.
- Werkbonnen: papieren bonnen of losse apps die op kantoor worden overgetypt. Foto's staan op telefoons, en uren en materiaal worden achteraf gereconstrueerd.
- Planning: een dagelijkse puzzel van mensen, materiaal en klanten. Elke wijziging betekent bellen en appen.
- Offertes en calculatie: prijzen zoeken, oude offertes kopiëren en teksten aanpassen. En daarna vergeten op te volgen.
- Rapportage en opleverdossiers: metingen, foto's en certificaten bij elkaar zoeken voor de klant of de keuring.
- Informatie zoeken: tekeningen, storingshistorie, handleidingen en afspraken die in mailboxen en hoofden zitten.
- Facturatie en meerwerk: werk dat al gedaan is, maar pas weken later gefactureerd wordt omdat de gegevens niet compleet zijn.
Wordt dit werk 's avonds thuis gedaan, dan is het werkdruk die je kunt weghalen zonder dat iemand harder hoeft te werken.
7 plekken waar automatisering en AI lucht geven bij het personeelstekort
Wees realistisch over wat technologie oplost. Volgens Techniek Nederland verlichten AI en digitalisering de krapte maar deels, vooral in ontwerp, planning en administratie. Een monteur kan meer werk verzetten, maar niet zoveel dat één persoon het werk van twee doet. Dat is ook het doel: minder randwerk, meer vakwerk.
Er is nog veel ruimte. In de bouw en in vervoer en opslag gebruikt 7 procent van de bedrijven AI, tegen 17 procent gemiddeld (CBS, voorlopige cijfers 2025).
1. De digitale werkbon
De monteur legt op locatie op telefoon of tablet vast wat er gedaan is: uren, materiaal, foto's en een handtekening van de klant. Alles komt direct in je systeem, zonder overtypen. De monteur controleert en verstuurt, en kantoor ziet het meteen.
2. Planning en routes
Planningssoftware die gekoppeld is aan agenda's, vaardigheden en materiaal doet een voorstel voor de dagplanning en de route. Bij een spoedklus rekent het systeem de opties door. De planner kiest en belt de klant. In de installatiebranche gebruikt nu ongeveer 1 op de 10 bedrijven AI voor planning en routes (Wij Techniek, 2025).
3. Offertes en opvolging
Koppel je prijslijsten en standaardteksten aan een offertesjabloon. AI kan van de notities of een ingesproken verslag van de opname een eerste concept maken. De calculator controleert prijzen en risico's en beslist. Een automatische herinnering zorgt dat geen offerte blijft liggen; meer daarover lees je in AI in sales.
4. Rapportage en opleverdossiers
Foto's en metingen van de werkbon gaan automatisch naar het juiste project. AI kan een ingesproken toelichting omzetten in een net rapport, dat de vakman naleest voordat het naar de klant gaat. Van de installatiebedrijven gebruikt 9 procent AI al voor documentatie en dossiervorming, en is 21 procent ermee bezig (Wij Techniek).
5. Facturatie en inkoopfacturen
Een afgeronde werkbon wordt direct een conceptfactuur, met de juiste uren, materialen en meerwerk. Inkoopfacturen worden automatisch ingelezen en gekoppeld aan de bestelling. Dat scheelt je administratie tijd en bereidt je voor op de verplichte e-factuur vanaf 2030.
6. Kennis vastleggen en storingshulp
Zet handleidingen, storingshistorie, werkinstructies en de kennis van je ervaren mensen op één plek. Een AI-assistent kan daar vragen over beantwoorden, ook voor een zij-instromer op locatie. Zo blijft kennis in het bedrijf als iemand met pensioen gaat. Laat ervaren collega's de antwoorden in het begin geregeld controleren.
7. Meldingen en klantcontact
Laat storingen en aanvragen binnenkomen via een vast formulier of portaal, met foto's en de juiste gegevens. AI kan meldingen sorteren op urgentie en voorstellen wie het oppakt. Klanten krijgen automatisch een statusupdate, en bij lastige gevallen belt iemand van je team.
In transport werken dezelfde principes: digitale ritadministratie en afleverbewijzen, een planning die meedenkt en documenten die niemand meer overtypt.
Werkblad: bereken waar jouw tijd naartoe gaat
Begin niet met een tool, maar met een meting. Dit werkblad werkt alleen met je eigen cijfers. Zet het in een spreadsheet en vul het twee weken lang in.
Stap 1: meet twee weken
- Kies vijf tot tien mensen uit verschillende rollen: monteurs, werkvoorbereider, planner, calculator en administratie.
- Laat ze per dag in kwartieren noteren hoeveel tijd ze besteden aan: vakwerk, reizen, werkbon en uren, informatie zoeken, plannen en bellen, offertes, rapportage, facturatie en overtypen.
- Vraag ook wat ze buiten werktijd nog deden.
Stap 2: reken het om naar een jaar
- Uren per persoon per week = uren in een categorie over twee weken, gedeeld door 2 en door het aantal gemeten mensen in die rol.
- Uren per jaar = uren per persoon per week × aantal mensen in die rol in je bedrijf × aantal werkweken per jaar.
- Kosten per jaar = uren per jaar × je integrale uurkosten voor die rol.
- Extra capaciteit = uren per jaar die je realistisch kunt terugwinnen, gedeeld door de gemiddelde duur van een klus in uren. Dat is het aantal klussen dat je extra kunt doen zonder iemand aan te nemen.
Stap 3: kies waar je begint
Zet de categorieën op volgorde van uren. Schat per categorie hoeveel je realistisch kunt terugwinnen, en reken voorzichtig: liever een deel dan alles. Begin bij werk met veel uren, veel herhaling en weinig risico, zoals werkbonnen of overtypen tussen systemen.
Zo begin je: klein en met de mens in de lus
- Kies één proces uit je werkblad, niet vijf tegelijk.
- Betrek de mensen die het werk doen. Een monteur ziet sneller wat in de praktijk niet werkt dan een directeur.
- Breng het proces eerst in kaart en haal overbodige stappen weg voordat je iets automatiseert.
- Bouw op wat je al hebt. Koppel je bestaande systemen, zodat gegevens maar één keer worden ingevoerd.
- Spreek spelregels af voor AI. Wat mag AI voorstellen, wie controleert en welke gegevens gaan erin? Let op de AVG bij klant- en personeelsgegevens.
- Test met een kleine groep en meet na zes tot acht weken opnieuw met hetzelfde werkblad.
Een uitgebreider stappenplan vind je in ons artikel over AI implementeren in je bedrijf.
Valkuilen bij automatisering in bouw, installatie en transport
- Beginnen bij de tool. Meer dan de helft van de installatiebedrijven zegt AI te gebruiken, maar 58 procent merkt nog geen besparing in tijd of geld (Wij Techniek, 2025). Begin bij het proces en het probleem.
- De vakman vergeten. Een app die op kantoor handig is, maar op de steiger of in de cabine niet werkt, wordt niet gebruikt.
- Dubbele invoer. Een nieuwe app die niet gekoppeld is aan planning en boekhouding, levert extra werk op in plaats van minder.
- AI zonder controle. Laat AI concepten en voorstellen maken, maar laat een mens offertes, rapporten en planning goedkeuren.
- Alles tegelijk willen. Vijf projecten naast een vol orderboek lopen vast. Eén proces dat goed werkt, is meer waard.
- Geen nulmeting. Zonder meting vooraf weet je niet of het iets oplevert, en verlies je draagvlak.
- Verwachten dat AI een monteur vervangt. Dat doet het niet. Het geeft je vakmensen tijd terug voor vakwerk.
Wat je nu kunt doen
- Zet het werkblad klaar en meet twee weken met vijf tot tien mensen.
- Kies het proces met de meeste uren en de meeste herhaling.
- Vraag je monteurs en planners wat hen in dat proces het meest ergert.
Wil je dat iemand meekijkt, of heb je een koppeling of tool nodig die precies bij je proces past? Ons eigen ontwikkelteam bouwt automatiseringen, koppelingen, tools op maat en AI-assistenten rond de systemen die je al hebt. We beginnen bij je proces, niet bij de techniek.
Lees ook over procesautomatisering.
Veelgestelde vragen
Waarom is er een personeelstekort in de techniek?
Vooral door vergrijzing. Volgens het ROA ontstaan de meeste vrijkomende banen tot 2030 doordat mensen met pensioen gaan of uitvallen, niet door groei. Tegelijk komen er te weinig mensen uit technische opleidingen, dus moet een groot deel van de instroom van buiten de branche komen.
Kan AI het tekort aan monteurs oplossen?
Niet helemaal. AI en automatisering halen vooral tijd weg uit planning, administratie, rapportage en offertes, zodat vakmensen meer tijd houden voor vakwerk. Het fysieke werk op locatie blijft mensenwerk.
Wat levert een digitale werkbon op?
Een digitale werkbon haalt het overtypen weg: uren, materiaal, foto's en handtekening komen direct in je systeem. Daardoor kun je sneller factureren en heeft kantoor minder correctiewerk. Hoeveel het oplevert, hangt af van je huidige proces, dus meet het vooraf.
Waar begin je met automatiseren in een installatie- of bouwbedrijf?
Begin met meten waar de tijd heen gaat, bijvoorbeeld twee weken met een eenvoudig werkblad. Kies daarna één proces met veel uren en veel herhaling, zoals werkbonnen of facturatie. Betrek de mensen die het werk doen en koppel aan de systemen die je al hebt.
Werkt dit ook voor transportbedrijven?
Ja. Dezelfde aanpak werkt voor ritplanning, ritadministratie, afleverbewijzen en facturatie. Ook in vervoer en opslag is personeel een van de grootste remmen, dus elk uur zonder overtypen telt.
Bronnen
- Ondanks ruimere arbeidsmarkt voorlopig geen einde aan krapte in de zorg, onderwijs en techniek (ROA, Universiteit Maastricht, 26 november 2025)
- Daling moeilijk vervulbare vacatures, werkgeversonderzoek 2025 (UWV, 18 februari 2026)
- Werkloosheid gedaald in tweede kwartaal 2026 (CBS, 30 juli 2026)
- Conjunctuurenquête Nederland derde kwartaal 2026, belemmeringen (CBS, 6 augustus 2026)
- Uitkomsten bedrijvenenquête Wij Techniek 2025 (Wij Techniek en KBA Nijmegen)
- Krapte, kansen en groei: arbeidsmarktprognose installatietechniek 2025-2029 (Wij Techniek, 17 juni 2025)
- Trends op de bouwarbeidsmarkt 2025-2029, persbericht (EIB, 16 oktober 2025)
- Sector Transport en Logistiek in beeld (UWV, 29 februari 2024)
- Ziekteverzuim in eerste kwartaal hoger dan gemiddeld in afgelopen 30 jaar (CBS, 4 juni 2026)
- Factsheet Week van de werkstress 2025 (TNO)
- Economische vooruitzichten 2027 en verder (Techniek Nederland, 2026)
- Bedrijven gebruiken AI vaakst voor marketing of verkoop (CBS, 12 december 2025)
